ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 077
॥ శ్రీః ॥
1.77. అధ్యాయః 077
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
శర్మిష్ఠాపుత్రదర్శనేన దేవయాన్యాః శర్మిష్ఠయా సహ సంవాదః॥ 1 ॥
దేవయానీశర్మిష్ఠయోః పుత్రాంతరోత్పత్తిః॥ 2 ॥
శర్మిష్ఠాపుత్రాన్యయాతిజాంజ్ఞాత్వా కుపితాయాః దేవయాన్యాః శుక్రసమీపే గమనం॥ 3 ॥
యయాతేః శుక్రశాపాజ్జరాప్రాప్తిః॥ 4 ॥
తస్యా అన్యస్మిన్సంక్రమణరూపవరప్రాప్తిః॥ 5 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-0x(437)(3494)
`తస్మిన్నక్షత్రసంయోగే శుక్లే పుణ్యర్క్షగేందునా।
స రాజా ముముదే సంరాట్ తయా శర్మిష్ఠయా సహ॥ 1-77-1(3495)
ప్రజానాం శ్రీరివాభ్యాశే శర్మిష్ఠా హ్యభవద్వధూః।
పన్నగీవోగ్రరూపా వై దేవయానీ మమాప్యభూత్॥ 1-77-2(3496)
పర్జన్య ఇవ సస్యానాం దేవానామమృతం యథా।
తద్వన్మమాపి సంభూతా శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ।
ఇత్యేవం మనసా జ్ఞాత్వా దేవయానీమవర్జయత్॥' 1-77-3(3497)
శ్రుత్వా కుమారం జాతం తు దేవయానీ శుచిస్మితా।
చింతయామాస దుఃఖార్తా శర్మిష్ఠాం ప్రతి భారత॥ 1-77-4(3498)
అభిగంయ చ శర్మిష్ఠాం దేవయాన్యబ్రవీదిదం। 1-77-5(3499)
దేవయాన్వువాచ।
కిమిదం వృజినం సుభ్రు కృతం వై కామలుబ్ధయా॥ 1-77-5x(438)
శర్మిష్ఠోవాచ। 1-77-6x(439)
ఋషిరభ్యాగతః కశ్చిద్ధర్మాత్మా వేదపారగః।
స మయా వరదః కామం యాచితో ధర్మసంహితం॥ 1-77-6(3500)
`అపత్యార్థే స తు మయా వృతో వై చారుహాసిని'।
నాహమన్యాయతః కామమాచరామి శుచిస్మితే।
తస్మాదృషేర్మమాపత్యమితి సత్యం బ్రవీమి తే॥ 1-77-7(3501)
దేవయాన్యువాచ। 1-77-8x(440)
శోభనం భీరు యద్యేవమథ స జ్ఞాయతే ద్విజః।
గోత్రనామాభిజనతో వేత్తుమిచ్ఛామి తం ద్విజం॥ 1-77-8(3502)
శర్మిష్ఠోవాచ। 1-77-9x(441)
తపసా తేజసా చైవ దీప్యమానం యథా రవిం।
తం దృష్ట్వా మమ సంప్రష్టుం శక్తిర్నాసీచ్ఛుచిస్మితే॥ 1-77-9(3503)
దేవయాన్యువాచ। 1-77-10x(442)
యద్యేతదేవం శర్మిష్ఠే న మన్యుర్విద్యతే మమ।
అపత్యం యది తే లబ్ధం జ్యేష్ఠాచ్ఛ్రేష్ఠాచ్చ వై ద్విజాత్॥ 1-77-10(3504)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-11x(443)
అన్యోన్యమేవముక్త్వా తు సంప్రహస్య చ తే మిథః।
జగామ భార్గవీ వేశ్మ తథ్యమిత్యవజగ్ముషీ॥ 1-77-11(3505)
యయాతిర్దేవయాన్యాం తు పుత్రావజనయన్నృపః।
యదుం చ తుర్వసుం చైవ శక్రవిష్ణూ ఇవాపరౌ॥ 1-77-12(3506)
`తస్మిన్కాలే తు రాజర్షిర్యయాతిః పృథివీపతిః।
మాధ్వీకరససంయుక్తాం మదిరాం మదవర్ధనీం॥ 1-77-13(3507)
పాయయామాస శుక్రస్య తనయాం రక్తపింగలాం।
పీత్వా పీత్వా చ మదిరాం దేవయానీ ముమోహ సా॥ 1-77-14(3508)
రుదతీ గాయమానా చ నృత్యంతీ చ ముహుర్ముహుః।
బహు ప్రలపతీ దేవీ రాజానమిదమబ్రవీత్॥ 1-77-15(3509)
రాజవద్రూపవేషౌ తే కిమర్థం త్వమిహాగతః।
కేన కార్యేణ సంప్రాప్తో నిర్జనం గహనం వనం॥ 1-77-16(3510)
ద్విజశ్రేష్ఠ నృపశ్రేష్ఠో యయాతిశ్చోగ్రదర్శనః।
తస్మాదితః పలాయస్వ హితమిచ్ఛసి చేద్ద్విజ॥ 1-77-17(3511)
ఇత్యేవం ప్రలపంతీం తాం దేవయానీం తు నాహుషః।
భర్త్సయామాస వచనైరనర్హాం పాపవర్ధనీం॥ 1-77-18(3512)
తతో వర్షవరాన్మూకాన్వ్యంగాన్వృద్ధాంశ్చ పంగుకాన్।
రక్షణే దేవయాన్యాః స పోషణే చ శశాస తాన్॥ 1-77-19(3513)
తతస్తు నాహుషో రాజా శర్మిష్ఠాం ప్రాప్య బుద్ధిమాన్।
రేమే చ సుచిరం కాలం తయా శర్మిష్ఠయా సహ॥' 1-77-20(3514)
తస్మాదేవ తు రాజర్షేః శర్మిష్ఠా వార్షపర్వణీ।
ద్రుహ్యుం చానుం చ పూరుం చ త్రీన్కుమారానజీజనత్॥ 1-77-21(3515)
తతః కాలే తు కస్మింశ్చిద్దేవయానీ శుచిస్మితా।
యయాతిసహితా రాజంజగామ రహితం వనం॥ 1-77-22(3516)
దదర్శ చ తదా తత్ర కుమారాందేవరూపిణః।
క్రీడమానాన్సువిశ్రబ్ధాన్విస్మితా చేదమబ్రవీత్॥ 1-77-23(3517)
దేవయాన్యువాచ। 1-77-24x(444)
`కస్యైతే దారకా రాజందేవపుత్రోపమాః శుభాః।
వర్చసా రూపతశ్చైవ సదృశా మే మతాస్తవ॥ 1-77-24(3518)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-25x(445)
ఏవం పృష్ట్వా తు రాజానం కుమారాన్పర్యపృచ్ఛత॥ 1-77-25(3519)
తస్మిన్కాలే తు తచ్ఛ్రుత్వా ధాత్రీ తేషాం వచోఽబ్రవీత్।
కిం న బ్రూత కుమారా వః పితరం వై ద్విజర్షభం॥ 1-77-26(3520)
కుమారా ఊచుః। 1-77-27x(446)
ఋషిశ్చ బ్రాహ్మణశ్చైవ ద్విజాతిశ్చైవ నః పితా।
శర్మిష్ఠా నానృతం బ్రూతే దేవయాని క్షమస్వ నః॥' 1-77-27(3521)
దేవయాన్యువాచ। 1-77-28x(447)
కింనామధేయగోత్రో వః పుత్రకా బ్రాహ్మణః పితా।
ప్రబ్రూత తత్త్వతః క్షిప్రం కశ్చాసౌ క్వ చ వర్తతే॥ 1-77-28(3522)
ప్రబ్రూత మే యథా తథ్యం శ్రోతుమిచ్ఛామి తం హ్యహం।
ఏవముక్తాః కుమారస్తే దేవయాన్యా సుమధ్యయా॥ 1-77-29(3523)
తేఽదర్శయన్ప్రదేశిన్యా తమేవ నృపసత్తమం।
శర్మిష్ఠాం మాతరం చైవ తథాఽఽచఖ్యుశ్చ దారకాః॥ 1-77-30(3524)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-31x(448)
ఇత్యుక్త్వా సహితాస్తే తు రాజానముపచక్రముః।
నాభ్యనందత తాన్రాజా దేవయాన్యాస్తదాంతికే॥ 1-77-31(3525)
రుదంతస్తేఽథ శర్మిష్ఠామభ్యయుర్బాలకాస్తతః।
`అవిబ్రువంతీ కించిచ్చ రాజానం చారులోచనా॥ 1-77-32(3526)
నాతిదూరాచ్చ రాజానం సా చాతిష్ఠదవాఙ్ముఖీ।
శ్రుత్వా తేషాం తు బాలానాం సవ్రీడ ఇవ పార్థివః॥ 1-77-33(3527)
ప్రతివక్తుమశక్తోఽభూత్తూష్ణీంభూతోఽభవన్నృపః।
దృష్ట్వా తు తేషాం బాలానాం ప్రణయం పార్థివం ప్రతి॥ 1-77-34(3528)
బుద్ధ్వా తు తత్త్వతో దేవీ శర్మిష్ఠాపిదమబ్రవీత్।
అభ్యాగచ్ఛతి మాం కశ్చిదృషిరిత్యేవమబ్రవీః॥ 1-77-35(3529)
యయాతిమేవం రాజానం త్వం గోపాయసి భామిని।
పూర్వమేవ మయా ప్రోక్తం త్వయా తు వృజినం కృతం॥ 1-77-36(3530)
మదధీనా సతీ కస్మాదకార్షీర్విప్రియం మమ।
తమేవాఽఽసురధర్మం త్వమాస్థితా న బిభేషి మే॥' 1-77-37(3531)
శర్మిష్ఠోవాచ। 1-77-38x(449)
యదుక్తమృషిరిత్యేవ తత్సత్యం చారుహాసిని।
న్యాయతో ధర్మతశ్చైవ చరంతీ న బిభేమి తే॥ 1-77-38(3532)
యదా త్వయా వృతో భర్తా వృత ఏవ తదా మయా।
సఖీభర్తా హి ధర్మేణ భర్తా భవతి శోభనే॥ 1-77-39(3533)
పూజ్యాసి మమ మాన్యా చ జ్యేష్ఠా చ బ్రాహ్మణీ హ్యసి।
త్వత్తోపి మే పూజ్యతమో రాజర్షిః కిం న వేత్థ తత్॥ 1-77-40(3534)
`త్వత్పిత్రా మమ గురుణా సహ దత్తే ఉభే శుభే।
తతో భర్తా చ పూజ్యశ్చ పోష్యాం పోషయతీహ మాం॥ 1-77-41(3535)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-42x(450)
శ్రుత్వా తస్యాస్తతో వాక్యం దేవయాన్యబ్రవీదిదం।
రమస్వేహ యథాకామం దేవ్యా శర్మిష్ఠయా సహ॥ 1-77-42(3536)
రాజన్నాద్యేహ వత్స్యామి విప్రియం మే కృతం త్వయా।
ఇతి జజ్వాల కోపేన దేవయానీ తతో భృశం॥ 1-77-43(3537)
నిర్దహంతీవ సవ్రీడాం శర్మిష్ఠాం సముదీక్ష్య చ।
అపవిధ్య చ సర్వాణి భూషణాన్యసితేక్షణా॥' 1-77-44(3538)
సహసోత్పతితాం శ్యామాం దృష్ట్వా తాం సాశ్రులోచనాం।
తూర్ణం సకాశం కావ్యస్య ప్రస్థితాం వ్యథితస్తదా॥ 1-77-45(3539)
అనువవ్రాజ సంభ్రాంతః పృష్ఠతః సాంత్వయన్నృపః।
న్యవర్తత నచైవ స్మ క్రోధసంరక్తలోచనా॥ 1-77-46(3540)
అవిబ్రువంతీ కించిత్సా రాజానం సాశ్రులోచనా।
అచిరాదేవ సంప్రాప్తా కావ్యస్యోశనసోఽంతికం॥ 1-77-47(3541)
సా తు దృష్ట్వై పితరమభివాద్యాగ్రతః స్థితా।
అనంతరం యాయాతిస్తు పూజయామాస భార్గవం॥ 1-77-48(3542)
దేవయాన్యువాచ। 1-77-49x(451)
అధర్మేణ జితో ధర్మః ప్రవృత్తమధరోత్తరం।
శర్మిష్ఠయాఽతివృత్తాఽస్మి దుహిత్రా వృషపర్వణః॥ 1-77-49(3543)
త్రయోఽస్యాం జనితాః పుత్రా రాజ్ఞాఽనేన యయాతినా।
దుర్భగాయా మమ ద్వౌ తు పుత్రౌ తాత బ్రవీమి తే॥ 1-77-50(3544)
ధర్మజ్ఞ ఇతి విఖ్యాత ఏష రాజా భృగూద్వహ।
అతిక్రాంతశ్చ మర్యాదాం కావ్యైతత్కథయామి తే॥ 1-77-51(3545)
శుక్ర ఉవాచ। 1-77-52x(452)
ధర్మజ్ఞః సన్మహారాజ యోఽధర్మమకృథాః ప్రియం।
తస్మాజ్జరా త్వామచిరాద్ధర్షయిష్యతి దుర్జయా॥ 1-77-52(3546)
యయాతిరువాచ। 1-77-53x(453)
ఋతుం వై యాచమానాయా భగవన్నాన్యచేతసా।
దుహితుర్దానవేంద్రస్య ధర్ంయమేతత్కృతం మయా॥ 1-77-53(3547)
ఋతుం వై యాచమానాయా న దదాతి పుమానృతుం।
భ్రూణహేత్యుచ్యతే బ్రహ్మన్ స ఇహ బ్రహ్మవాదిభిః॥ 1-77-54(3548)
అభికామాం స్త్రియం యశ్చ గంయాం రహసి యాచితః।
నోపైతి స చ ధర్మేషు భ్రూణహేత్యుచ్యతే బుధైః॥ 1-77-55(3549)
`యద్యద్వృణోతి మాం కశ్చిత్తత్తద్దేయమితి వ్రతం।
త్వయా చ సాపి దత్తా మే నాన్యం నాథమిహేచ్ఛతి'॥ 1-77-56(3550)
ఇత్యేతాని సమీక్ష్యాహం కారణాని భృగూద్వహ।
అధర్మభయసంవిగ్నః శర్మిష్ఠాముపజగ్మివాన్।
`మత్వైతన్మే ధర్మ ఇతి కృతం బ్రహ్మన్క్షమస్వ మాం॥' 1-77-57(3551)
శుక్ర ఉవాచ। 1-77-58x(454)
నన్వహం ప్రత్యవేక్ష్యస్తే మదధీనోఽసి పార్థివ।
మిథ్యాచారస్య ధర్మేషు చౌర్యం భవతి నాహుష॥ 1-77-58(3552)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-77-59x(455)
క్రుద్ధేనోశనసా శప్తో యయాతిర్నాహుషస్తదా।
పూర్వం వయః పరిత్యజ్య జరాం సద్యోఽన్వపద్యత॥ 1-77-59(3553)
యయాతిరువాచ। 1-77-60x(456)
అతృప్తో యౌవనస్యాహం దేవయాన్యాం భృగూద్వహ।
ప్రసాదం కురు మే బ్రహ్మంజరేయం న విశేచ్చ మాం॥ 1-77-60(3554)
శుక్ర ఉవాచ। 1-77-61x(457)
నాహం మృషా బ్రవీంయేతజ్జరాం ప్రాప్తోఽసి భూమిప।
జరాం త్వేతాం త్వమన్యస్మిన్సంక్రామయ యదీచ్ఛసి॥ 1-77-61(3555)
యయాతిరువాచ। 1-77-62x(458)
రాజ్యభాక్స భవేద్బ్రహ్మన్పుణ్యభాక్కీర్తిభాక్తథా।
యో మే దద్యాద్వయః పుత్రస్తద్భవాననుమన్యతాం॥ 1-77-62(3556)
శుక్ర ఉవాచ। 1-77-63x(459)
సంక్రామయిష్యసి జరాం యేథేష్టం నహుషాత్మజ।
మామనుధ్యాయ భావేన న చ పాపమవాప్స్యసి॥ 1-77-63(3557)
వయో దాస్యతి తే పుత్రో యః స రాజా భవిష్యతి।
ఆయుష్మాన్కీర్తిమాంశ్చైవ బహ్వపత్యస్తథైవ చ॥ ॥ 1-77-64(3558)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి సప్తసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 77 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-77-49 అధరోత్తరం నీచస్యాభివృద్ధిరుత్తమస్య హ్రాసః।
అతివృత్తాస్మి రాజ్ఞః సకాశాదపత్యత్రయాధిగమనేతిక్రాంతోల్లంఘితాఽస్మి॥
1-77-52 అధర్మమేవ ప్రియమకృథాః॥
1-77-53 నాన్యచేతసా న కామలోభేన॥
1-77-58 ప్రత్యవేక్ష్యః అస్మిన్మకర్మణి మదాజ్ఞాపి త్వయా ప్రార్థనీయేతి భావః॥
1-77-62 జ్యేష్ఠస్య రాజ్యాప్రదానజం పాపం॥ సప్తసప్తతితమోఽధ్యాయః॥ 77 ॥
 శ్లోకాలు.jpg "మహాభారతం దాదాపు 1,00,000 (ఒక లక్ష) శ్లోకాలు")
